Ongororo ichangobva kuitwa yakaongorora migumisiro yekurapa neokisijeni yakapararira pakushanda kwemoyo kwevanhu vane COVID kwenguva refu, iyo inoreva matambudziko akasiyana-siyana ehutano anoramba aripo kana kudzoka mushure mekutapukirwa neSARS-CoV-2.
Matambudziko aya anogona kusanganisira kurova kwemoyo zvisina kujairika uye njodzi yakakura yekushaya simba kwemoyo. Vaongorori vakaona kuti kufema mweya wakachena une pressure yakanyanya kunogona kubatsira mukuvandudza marwadzo emwoyo kune varwere vane COVID kwenguva refu.
Chidzidzo ichi chakatungamirwa naPurofesa Marina Leitman wekuSackler School of Medicine paTel Aviv University neShamir Medical Center muIsrael. Kunyangwe zvakawanikwa izvi zvakapihwa pamusangano wakaitwa muna Chivabvu 2023 neEuropean Society of Cardiology, hazvisati zvaongororwa nevamwe.
COVID kwenguva refu uye kunetseka kwemoyo
COVID refu, iyo inonziwo post-COVID syndrome, inobata vanhu vanosvika 10-20% vakambova neCOVID-19. Kunyange hazvo vanhu vazhinji vachipora zvizere kubva kuhutachiona, COVID refu inogona kuonekwa kana zviratidzo zvikaramba zviripo kwemwedzi mitatu mushure mekutanga kwezviratidzo zveCOVID-19.
Zviratidzo zveCOVID yenguva refu zvinosanganisira matambudziko akasiyana-siyana ehutano, anosanganisira kushaya mweya, matambudziko ekuziva (anonzi brain fog), kushungurudzika, uye matambudziko akawanda emwoyo. Vanhu vane COVID yenguva refu vari panjodzi yakakura yekuva nechirwere chemwoyo, kutadza kushanda kwemoyo, nezvimwe zvirwere zvine chekuita nazvo.
Kunyangwe vanhu vasina kumbobvira vambova nematambudziko emwoyo kana kuti vaine njodzi huru yekubatwa nechirwere chemwoyo vakambosangana nezviratidzo izvi, sezvakaratidzwa neongororo yakaitwa muna 2022.
Nzira dzekudzidza
Dr. Leitman nevamwe vake vakatora varwere makumi matanhatu vaive nezviratidzo zveCOVID-19 kwenguva refu, kunyangwe mushure mezviitiko zvishoma kusvika pakati nepakati, zvakagara kwemwedzi mitatu. Boka iri raisanganisira vanhu vese vari muchipatara nevasiri muchipatara.
Kuti vaite ongororo yavo, vaongorori vakakamura vatori vechikamu mumapoka maviri: rimwe richigamuchira hyperbaric oxygen therapy (HBOT) uye rimwe richigamuchira nzira yekufananidzira (sham). Basa iri rakaitwa zvisina tsarukano, nenhamba yakaenzana yevanhu vari muboka rega rega. Mumavhiki masere, munhu wega wega aiitwa zvidzidzo zvishanu pavhiki.
Boka reHBOT rakagamuchira 100% yeoxygen pakumanikidzwa kwemhepo mbiri kwemaminitsi makumi mapfumbamwe, nekumbozorora kwenguva pfupi mumaminitsi makumi maviri ega ega. Kune rumwe rutivi, boka rekunyepedzera rakagamuchira 21% yeoxygen pakumanikidzwa kwemhepo imwe chete kwenguva imwe chete asi pasina kumbozorora.
Pamusoro pezvo, vese vatori vechikamu vakaongororwa echocardiography, bvunzo yekuongorora mashandiro emwoyo, vasati vaita HBOT session yekutanga uye vhiki imwe kusvika nhatu mushure mekuita kwekupedzisira.
Pakutanga kwechidzidzo ichi, 29 pavanhu 60 vakapinda muchidzidzo ichi vaiva neavhareji yehuwandu hweglobal longitudinal strain (GLS) ye -17.8%. Pakati pavo, 16 vakaiswa muboka reHBOT, nepo vamwe 13 vaive muboka renhema.
Mhedzisiro yechidzidzo ichi
Mushure mekurapwa, boka rekupindira rakawana kuwedzera kukuru kweavhareji yeGLS, kusvika -20.2%. Saizvozvowo, boka rekunyepedzera rakawanawo kuwedzera kweavhareji yeGLS, iyo yakasvika -19.1%. Zvisinei, chiyero chekare chete ndicho chakaratidza musiyano mukuru zvichienzaniswa nekuyera kwekutanga pakutanga kwechidzidzo.
Dr. Leitman vakataura kuti inenge hafu yevarwere veCOVID kwenguva refu vaive nedambudziko remwoyo pakutanga kwechidzidzo, sezvakaratidzwa neGLS. Kunyange zvakadaro, vese vakapinda muchidzidzo vakaratidza chikamu chakajairwa chekuburitsa ropa, chinova chiyero chakajairwa chinoshandiswa kuongorora kugona kwemoyo kusununguka panguva yekupomba ropa.
Dr. Leitman vakagumisa kuti chikamu chekubuda ropa chete hachina kugadzikana zvakakwana kuti chione varwere veCOVID kwenguva refu vangave vasina kushanda zvakanaka kwemoyo.
Kushandiswa kwe oxygen therapy kunogona kubatsira.
Sekureva kwaDr. Morgan, zvakawanikwa muchidzidzo ichi zvinoratidza kuti pane mafambiro akanaka ekurapa neokisijeni yakawanda.
Zvisinei, anopa zano rekuti munhu angwarire, achiti kurapa neokisijeni yakakurisa hakusi kurapwa kunogamuchirwa nevanhu vose uye kunoda kuongororwa kwakawedzerwa. Pamusoro pezvo, pane kunetseka nezvekuwanda kwe arrhythmias zvichibva pane kumwe kutsvagurudza.
Dr. Leitman nevamwe vake vakagumisa kuti kurapwa neokisijeni yakapararira kunogona kubatsira varwere vane COVID yakareba. Anokurudzira kuti kutsvagurudza kwakawanda kunodiwa kuti vaone kuti ndevapi varwere vangabatsira zvakanyanya, asi zvingave zvakanaka kuti varwere vese vane COVID yakareba vaongororwe global longitudinal strain uye vafunge nezvekurapa neokisijeni yakapararira kana moyo wavo usina kushanda zvakanaka.
Dr. Leitman vanoratidzawo tariro yekuti zvimwe zvidzidzo zvinogona kupa mhedzisiro yenguva refu uye kubatsira nyanzvi dzehutano mukuona huwandu hwakakwana hwezvidzidzo zvekurapa neokisijeni zvine hyperbaric.
Nguva yekutumira: Nyamavhuvhu-05-2023
